مرکز مطالعات ايران و بالکان
کمک به مرکز
Date History

درگذشت "گاسپار مونژ" رياضي‏دان شهير فرانسوي و مبتكر هندسه ترسيمي (1818م)


گاسْپارْ مونْژْ رياضي‏دان معروف فرانسوي در دهم مه سال 1746م در شهر كوچك بون فرانسه به دنيا آمد. او پسر يك كاسب دوره‏گرد بود و خود نيز تا شانزده سالگي به كار اشتغال داشت. اما پس از مدتي به تحصيل روي آورد و از دانشگاه فارغ التحصيل شد. گاسپار در نوجواني نقشه بزرگي از كشورش ساخته بود كه مورد توجه دولت فرانسه قرار گرفت. از اين رو، آن را در فرمانداري به ديوار نصب كردند و همين مسئله باعث فرستادن او به دانشگاه گرديد. مونژ به مطالعه بعضي از شاخه‏هاي هندسه، جاني دوباره بخشيد و كار وي نقطه شروع شكوفايى فوق‏العاده آن رشته در سده نوزدهم بود. پژوهش‏هاي دوران جواني مونْژْ، بسيار متنوع اما نشان‏دهنده خصوصياتي بودند كه نشانه‏اي از استعداد كامل وي به شمار مي‏رفتند: از جمله حس تند و تيز درك واقعيت هندسي، علاقه به مسائل عملي، توانايى عظيم تحليل و توجه به جنبه‏هاي متعدد تحليل هندسي. وي علاوه بر رياضي، در علم شيمي نيز مهارت داشت و از راه تهيه باروت و مواد منفجره، كمك زيادي به انقلابيون فرانسه در جريان انقلاب آن كشور نمود. مونْژْ هم‏چنين مدرسه پلي تكنيك پاريس را براي پرورش علمي و فني جوانان تأسيس كرد و با مطالعات و كار علمي دقيق، موفق به ابداع هندسه ترسيمي گرديد. هندسه ترسيمي روشي از ترسيم و حل كردن مسائل سه بُعدي است كه به وسيله خطوط و نقاطي كه در يك صفحه يعني در يك سطح دو بعدي مي‏باشد، كشيده مي‏شود. كار عملي مونژ، رياضيات، فيزيك، مكانيك و نظريه ماشين‏ها را در برمي‏گرفت. با اين حال، دانسته‏هاي ما از جزئياتِ خدمات مونژ به فيزيكْ بسيار ناچيز است؛ زيرا وي هرگز اثر عمده‏اي در اين زمينه منتشر نساخت. خدمات اصلي مونژ بر نظريه گرما، صوت، برقِ ساكن و نورشناسي متمركز بودند. وي علاوه بر آن، هم‏زمان با برخي ديگر از دانشمندان، با اسبابي ساده، موفق به تركيب آب از هيدروژن و اكسيژن شد. وي هم‏چنين از ياران و دوستان نزديك ناپلئون بُناپارت بود و در برخي جنگ‏ها، او را همراهي مي‏كرد. با تبعيد ناپلئون، مونژ به عنوان مخترع هندسه ترسيمي و نيز مؤسس مدرسه پلي تكنيك، تمام عناوين خود را از دست داد و پس از اخراج از آكادمي فرانسه، تحت تعقيب دولت وقت قرار گرفت. وي در كنار تدريس و فعاليت‏هاي اجتماعي به تاليف نيز مي‏پرداخت كه كتاب كاربرد آناليز رياضي در هندسه از جمله آثار اوست. گاسپار مونژ سرانجام در 28 ژوئيه 1818م در 72 سالگي جان سپرد. در حالي كه با اختراع هندسه ترسيمي كه بدون آن، ساخت ماشين‏هاي مدرن و عمارات عظيم ميسر نيست، ميراث بزرگي از خود به جاي گذاشت.

تمامی حقوق متعلق به مرکز مطالعات ایران، بالکان و اروپای مرکزی می باشد. طراحی توسط پورتال ایمن